Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu

Uyuşturucu  madde (eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid , metamfetamin ) kullanma ve bulundurma suçu Türk Ceza Kanunu’nda yer alan  özel hükümler kısmında düzenlenmektedir.Türk Ceza Kanunu madde 191’de yer alan bu suç tipinin tanımı ise şu şekildedir:

Kişinin kendi rızası ile kişisel kullanımı amacıyla uyuşturucu ve/veya uyarıcı maddeyi satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya kullanmak olarak belirtilmektedir.

Burada dikkat edilmesi gereken temel nokta; failin üzerinde bulunan uyuşturucu/uyarıcı madde miktarı ile bu maddenin bulundurulduğu yer ve bulunma şeklidir.

Uyuşturucu Kullanma Suçu ve Yargılama Süreci

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçunun işlenmesi durumunda cumhuriyet savcısı tarafından kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında  Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinde belirtilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi  şartları aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.

Cumhuriyet savcısı, bu durumda   şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır.Şüpheli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararıyla birlikte denetimli serbestlik tedbirlerine de hükmedecektir.

Buna göre, şüpheli, kendisi hakkında verilen davanın açılmasının ertelenmesi, denetimli serbestlik ve var ise tedavi altına alınmasına ilişkin kararına karşı, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş gün içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hakimliğine itiraz edebilecektir.

TCK m.191/8 hükmüne göre; uyuşturucu veya uyanıcı madde imal ve ticareti ile uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçundan dolayı yapılan yargılamada kovuşturma evresinde, suçun kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçu kapsamına girdiğinin anlaşılması halinde, sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının ardından kişi tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi, bulundurması, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması halinde  hükmün açıklanması kararı verilecektir. Hagb kararına karşı istinaf veya temyiz başvurusu yapılamaz.HAGB kararına karşı kararın duruşmada öğrenilmesinden veya tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir. 

Görüldüğü üzere diğer tüm ceza hukuku davalarında olduğu gibi uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçunda da dava süreci oldukça farklı alanlara sahiptir ve süreç, alanında uzman ve tecrübeli bir ceza avukatı önderliğinde yönetildiği takdirde lehte sonuçlanma olasılığı belirgin oranda artacaktır.

Uyuşturucu Kullanmanın Cezası

TCK madde 191/1’e göre  kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bu suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.

Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. Bu durumda kamu görevlileri ile sağlık mesleği mensuplarının 279 uncu ve 280 inci maddeler uyarınca suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz.

TCK madde 192/2’ye göre kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.İlgili düzenlemeye göre etkin pişmanlığın soruşturma başlamadan gösterilmesi gerekir.

TCK madde 192/4’e göre Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse cezaya hükmolunmaz.Bu durum kişinin tedavi olmayı istemesi aranmaktadır.

TCK madde 192/3 ilgili suçun cezasında indirim sebebi öngörmektedir.İndirim nedeni ise şu şekildedir:Gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.

Uyuşturucu Bulundurma Suçunun Kapsamı

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanmak için satın alınması ile uyuşturucu ve uyarıcı madde bulundurma suçu temelden aynı kapsamda yer  almaktadır. İki eylemin temel farkı ise kişi uyuşturucuyu kullanmak için bulundurabileceği gibi uyuşturucu ticareti yapmak için de bulundurabilmektedir.

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kabul edilmesi ile anlatılmak istenen, bir kimsenin kullanmak için bir başkasına ait olan uyuşturucu veya uyarıcıyı kendisinin tasarrufta bulunacak şekilde ve herhangi bir karşılık vermeksizin kendi üzerine almasıdır. Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurmak ile kast edilen; bir kimsenin kullanmak için kendisine veya bir başkasına ait uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi  kendi hakimiyeti altında bulundurmasıdır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak ile kast edilen, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin vücuda  alınmasıdır.

Uyuşturucu Cezası Hangi Durumlarda Para Cezasına Çevrilir ?

Uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde  kullanma suçunun cezası adli para cezasına çevrilememektedir.TCK madde 191’e göre yaptırımı hapis cezası olmakla birlikte denetimli serbestlik veya davanın açılmasının ertelenmesi yönünde de karar verilebilir.

Uyuşturucu Kullanma ya da Bulundurma Cezasında Denetimli Serbestlik Süreci İşler mi ?

Denetimli serbestlik; şüpheli, sanık veya hükümlünün toplum içinde denetim ve takibinin yapıldığı, iyileştirilmesi ve topluma yeniden sağlıklı bir birey olarak  kazandırılması için yerine getirilen her türlü hizmet, program ve bir nevi alternatif   ceza ve infaz sistemidir.

Cumhuriyet Savcısı tarafından kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmesinin ardından bu erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.

Bu süre Cumhuriyet savcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Yani en fazla denetimli serbestlik süresi 2 yıl olabilmektedir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.

Kişinin, erteleme süresi zarfında;

  • Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
  • Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
  • Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, hâlinde, hakkında kamu davası açılır.

Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,  ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.

Şüpheli  eğer erteleme süresi zarfında denetimli serbestlik ile getirilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.Şüpheli hakkında hem tedaviye hem de diğer denetim yükümlülüklerine aynı anda karar verilebilir.

İlk Kez Uyuşturucudan Yakalandım, Nasıl Bir Ceza Alırım ?

Kişinin uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde  kullanma suçunun ilk kez işlenmesi halinde cumhuriyet savcısı tarafından  5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir ayrıca kişi hakkında denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmasına da karar verir.

Kişinin uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde  kullanma suçunu yoksa uyuşturucu veya uyarıcı madde imal veya ticareti suçunu mu işlediğini belirlemek üzere Yargıtay bazı kriterleri baz almaktadır.

Bunlardan başlıcaları : 

  • Failin Ekonomik Durumu
  • Uyuşturucu veya Uyarıcı Maddenin Miktarı : Yargıtay kararlarında, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanmak amacı ile mi yoksa ticari amaç ile mi satın alındığı  konusundaki  en önemli kriter  uyuşturucu veya uyarıcı maddenin miktarı olmaktadır. Failin kişisel kullanımı için kabul edilebilecek miktar, kişinin fiziksel ve ruhsal yapısı ile uyuşturucu veya uyarıcı maddenin niteliği ile somut olayın özelliklerine göre değişmektedir. Adli Tıp Kurumu tarafından uyuşturucu kullananların her defasında bir ila bir buçuk gram olmak üzere günde üç kez esrar tüketebilecekleri değerlendirilmektedir.
  • Uyuşturucu veya Uyarıcı Maddenin Bulundurulduğu Yer ve Bulundurulma Şekli : Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin depo gibi farklı bir mekanda,düzenli  ve eşit biçimde bölünmüş , belli gramaj paketler halinde saklanması, uyuşturucu veya uyarıcının kullanmak için değil , ticari amaç ile bulundurulduğu biçiminde algılanmalıdır.

Uyuşturucu İle İlgili Davalarda Hangi Mahkemeler Görevli ve Yetkilidir ?

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak veya uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçu re’sen takibi gereken suçlardandır.Yani ilgili  suçun işlenmesi durumunda suçun takibi şikayete bağlı değildir.  Suçun asgari ve azami cezası göz önünde bulundurulduğunda dava asliye ceza mahkemesinde açılmaktadır. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, konut dokunulmazlığının ihlali suçu, kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, hakaret suçu, özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, hırsızlık suçu, mala zarar verme suçu, yaralama suçu  gibi suçlarda da asliye ceza mahkemesi görevlidir.

Bu suçlarda  genel yetki kuralları uygulanacaktır.Davaya bakma yetkisi suçun işlendiği yer mahkemesine aittir.Suçun işlendiği yer belli değilse Ceza Muhakemesi Kanunda yer alan  özel yetki kuralları uygulama alanı bulacaktır.

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak veya uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçu  TCK m.66 hükmü gereğince 8 yıllık zamanaşımına tabiidir.

Av. Esra Karataş